Kenniscentrum verstandelijk gehandicaptenzorg
Kenniscentrum verstandelijk gehandicaptenzorg
Het aantal incidenten en grensoverschrijdend gedrag in de langdurige zorg voor mensen met een beperking is toegenomen. Dat blijkt uit een peiling onder 525 mensen van belangenvereniging Iederin. Twee jaar geleden hield de belangenvereniging een vergelijkbaar onderzoek, en in deze nieuwe peiling blijken mensen nog vaker met fouten en onveilige situaties te maken te hebben, terwijl hun eenzaamheid en afhankelijkheid van naasten toeneemt.
De afgelopen jaren ontvangt Ieder(in) meerdere signalen over problemen in de langdurige (gehandicapten)zorg. Denk aan het (vaker) voorkomen van incidenten, wisselend en soms onbekwaam personeel en gebrek aan eigen regie.
Ieder(in) deed daarom in 2023 en 2024 onderzoek naar hoe mensen met een beperking en hun naasten de kwaliteit van de zorg en ondersteuning ervaren. En wat dat betekent voor de kwaliteit van hun leven. Omdat die signalen de afgelopen tijd niet minder en niet minder urgent zijn geworden, is dit onderzoek in 2025 en 2026 herhaald.
Ten opzichte van onderzoek van twee jaar geleden is er volgens Iederin sprake van een ernstige verslechtering. De kwaliteit van zorg en ondersteuning, en ook het leven van mensen met een beperking, is zoals ook doorklinkt in de titel van het rapport door een kritische ondergrens gezakt. Mensen met de zwaarste en meest complexe zorg en ondersteuningsvragen, zonder sterk netwerk en in instabiele zorgsituaties, worden het hardst geraakt, zo concludeert Iederin.
Een respondent (persoon met beperking) verklaart: “Ik lig alleen nog maar in bed. Ik heb wel een rolstoel maar er zijn maar weinig mensen bevoegd en bekwaam om mij daar in en uit te tillen. Ik neem niet meer deel aan het sociale leven.”
Meer incidenten en onveiligheid
In het rapport worden meer voorbeelden genoemd van falende zorg:
Dit alles leidt volgens Iederin tot een duidelijke verslechtering van de kwaliteit van zorg, ondersteuning en leven. “Zorg is minder passend en cliënten raken sneller ontregeld. Daardoor wordt onnodig zwaardere (of onvrijwillige) zorg ingezet en neemt de complexiteit van de zorg verder toe.”
Mantelzorg onmisbaar
Het onderzoek van Ieder(in) laat zien dat mantelzorgers, vaak ouders of andere familieleden, structureel taken in de zorg en ondersteuning overnemen. Ze zijn onmisbaar geworden. Dat roept de vraag op: wat gebeurt er als mantelzorgers wegvallen of overlijden?
Reactie beroepsverenigingen
Beroepsverenigingen van professionals in de gehandicaptenzorg (BPSW, Ergotherapie NL, NIP, NVFVG, NVLF, NVAVG, NVO en V&VN) erkennen dat door gebrek aan personeel en zorgverleners onder toenemende druk staan. De schaarste zorgt er ook voor dat de werkbegeleiding van nieuwe medewerkers – vaak zij-instromers met een andere opleidingsachtergrond – leerlingen en stagiaires onder druk staat.
“De gehandicaptenzorg draait op vakmensen. Investeren in mensen is geen keuze maar een vereiste,” zegt Marieke Kroezen, beleidsadviseur gehandicaptenzorg bij de BPSW namens de beroepsverenigingen.
In gesprek
Beroepsorganisaties, brancheorganisaties, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zorgkantoren en cliënten- en naastenorganisaties werken aan een Hoofdlijnenakkoord Gehandicaptenzorg. “Daarin leggen we de hoogste prioriteit bij het herstellen en verbeteren van de kwaliteit van zorg, ondersteuning en leven. Daarnaast gaan we in gesprek met de minister om hier ook direct werk van te maken,” verklaart Iederin op haar website. |
Lees meer in het Rapport Door de ondergrens gezakt. Kwaliteit van zorg ondersteuning en leven volgens mensen met een beperking of chronische ziekte in de Wlz (2026).
