Ervaringsleren geeft meer begrip

Toen zorgprofessional Miranda Dirks zelf een dochter kreeg met een verstandelijke beperking en epilepsie, ontdekte ze hoe anders zorg aanvoelt vanuit het perspectief van een ouder. Vanuit haar ervaringen, en met ondersteuning van Vilans, ontwikkelde ze een workshop Ervaringsleren, gericht op de driehoek van cliënt, ouder en zorgmedewerker.

Miranda Dirks werkte als activiteitenbegeleider bij Kempenhaeghe, centrum voor epilepsiezorg, toen ze zwanger werd van haar oudste. “We kregen een wolk van een dochter, maar ik voelde dat iets niet klopte,” vertelt ze. “Mijn gevoel was juist. Onze dochter Demi heeft een verstandelijke beperking en epilepsie. Het zette onze wereld op zijn kop.”

De combinatie van moeder en professional bracht onzekerheden mee voor Miranda. “We hadden veel gesprekken met zorgverleners. Ik vond dat ingewikkeld, want ik zat er vaak in een dubbelrol. Ik kon de moeder in mijzelf wel uitschakelen, maar de zorgprofessional uitschakelen vond ik lastiger. Tegelijk wilde ik ook gewoon helemaal mama zijn.”

Workshop vanuit eigen ervaring
Haar ervaring bracht Miranda tot een nieuwe manier van kijken. “Ik merkte: wat bewegen wij als zorgmedewerkers toch vaak in ongemak rondom de ouders. Ik ben de verhalen die ik meemaakte met Demi gaan delen met mijn collega’s en merkte dat er behoefte was aan het perspectief van de ouders. Toen heb ik met een collega die aan theatersport deed gezegd: Dan gaan we het uitspelen. Zo ontstond de workshop.”

Een collega van Miranda zei tegen haar: Wat jij doet is Ervaringsleren. “Ik laat mensen inderdaad ervaren wat het is om een kind met een beperking te hebben en wat er gebeurt als het contact tussen begeleider en ouder niet goed is. Toen hoorde ik van de methode Ervaringsleren binnen het programma Begeleiding à la carte. Ik heb meegedaan aan inspiratiesessies van Vilans.”

Een workshop ervaringsleren bij een andere organisatie (Estinea)

Omvallende torentjes
In de workshop is Miranda vaak ‘de ouder’. ‘Dan vertel ik wat ik niet prettig vind. Bij iedere onuitgesproken ergernis – hoe klein ook – leg ik een steentje op een ander steentje. Bij een stapeling van ergernissen valt de toren met steentjes om. De vergelijking met de steentjes werkt goed. Ik hoorde een ouder een keer zeggen: Volgens mij zijn wij steentjes aan het stapelen, we moeten even opnieuw beginnen.’

‘Die spanning is onprettig, ook voor de cliënt’

Een andere ervaring die Miranda inzet in de workshop is fysiek. “In de workshop gaan drie mensen letterlijk in een driehoek staan: begeleider, cliënt en ouder, met daaromheen een elastiek. Wanneer de ouder of begeleider een stap naar achteren doet, komt het elastiek onder spanning te staan en dat is onprettig, ook voor de cliënt. Het geeft een opening tot gesprek.”

Miranda tijdens haar workshop ervaringsleren

Dat is waar het Miranda om te doen is: met elkaar het gesprek aangaan: “Een ander kan nooit precies weten wat het betekent om een beperking te hebben of om een ouder te zijn van een kind met een beperking. Het ervaren is iets anders dan het echt hebben. Wat ik doe is enigszins invoelbaar maken wat de impact van een beperking kan zijn op iemand én op de mensen eromheen. De verhalen van ervaringsdeskundigen zijn daarbij belangrijk. Dat zijn vaak de eyeopeners.”

Begrip in de driehoek
Ervaringsleren in de driehoek is leerzaam voor zowel ouders als zorgmedewerkers, zoveel is gebleken. Miranda zelf heeft er ook van geleerd. “Ik heb geleerd dat ik in de driehoek moeder mag zijn, maar dat ik ook goed moet luisteren naar wat zorgmedewerkers nu echt bedoelen en dat ik als ouder niet te snel een oordeel moet hebben. Begrip voor elkaar in de driehoek, daar gaat het om. Daar mogen we vaker bij stilstaan.”  |

Ervaringsleren is een van de aanpakken in vernieuwende en persoonsgerichte zorg. Twinkels heten die aanpakken. In het programma Begeleiding à la carte 1 ontwikkelde Vilans deze aanpak waarbij professionals ervaren hoe het is om een beperking te hebben. In Begeleiding à la carte 2 deelt Vilans de aanpak ervaringsleren met andere organisaties. Het programma is onderdeel van de Toekomstagenda zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Lees meer over de aanpak op twinkelmagazinegehandicaptensector.nl/inhoud/ervaringsleren-in-beeld. Of bekijk de videoreeks over op YouTube.