Inspectie wil dat zorgaanbieders meer doen tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag

Het aantal meldingen dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) vorig jaar ontving over seksueel grensoverschrijdend gedrag in de zorg en de jeugdhulp bedroeg 340. Dat is een lichte stijging ten opzichte van de jaren daarvoor, maar de inspectie heeft het vermoeden dat dit slechts het topje van de ijsberg is.

Waarom denkt de inspectie dat het werkelijke cijfer vele malen hoger ligt? De IGJ vergelijkt de 340 meldingen met het cijfer van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). Berekeningen van dit centrum gaan ervan uit dat seksueel grensoverschrijdend gedrag richting patiënten en cliënten jaarlijks zo’n 11.000 keer voorkomt.

Melden en signaleren
Zorgaanbieders zijn verplicht om melding te maken van dit soort gedrag, maar heel veel zaken zijn gewoonweg niet bekend. Daarom is het zo belangrijk om werk te maken van vroeg signaleren en het voorkomen van dit gedrag.

Meldingen in de zorg lopen uiteen van ongewenste opmerkingen en appjes, onnodige of ongewenste aanrakingen van borsten of geslachtsdelen, seksuele handelingen en verkrachting.

Kijkend naar de verschillende sectoren in de zorg, springt de gehandicaptenzorg eruit met de meeste meldingen. In 2025 ging het om 100 meldingen; dat zijn 10 meldingen meer dan in 2024 en evenveel als in 2023.

Manifest
De IGJ is blij met de brede steun van meer dan 40 veldpartijen (waaronder VGN, NVAVG en BPSW) voor het zorgmanifest. Hiermee geven zij aan dat ze zich willen inzetten voor een gezamenlijke aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

De inspectie ziet ook daadwerkelijk dat steeds meer zorgaanbieders het onderwerp preventief en actief bespreken binnen hun teams. Ook is 64 keer een zorgverlener ontslagen na seksueel grensoverschrijdend gedrag. Toch zouden zorgaanbieders meer kunnen doen. Bijvoorbeeld een tuchtklacht indienen.

Tuchtklacht
Tegen een zorgverlener die in de fout is gegaan, kun je een tuchtklacht indienen. Dit gebeurt soms vanuit de inspectie zelf, maar ook cliënten of patiënten kunnen dit doen. Zorgorganisaties hebben die mogelijkheid eveneens, maar maken hier nauwelijks gebruik van.

Zo’n tuchtklacht is belangrijk, omdat tuchtcolleges maatregelen aan de betreffende zorgverlener kunnen opleggen. Denk aan doorhaling in het BIG-register of het SKJ-register (jeugdhulp). En door het indienen van zo’n tuchtklacht ondersteun je ook de cliënt.

Controle werkverleden
Door de problemen in de zorg met personeelstekorten, fraude met diploma’s en weinig controle op het arbeidsverleden van een zorgverlener, neemt de kans op seksueel grensoverschrijdend gedrag toe, zo waarschuwt de inspectie. Zij adviseert daarom om altijd het verleden van een nieuwe medewerker goed te controleren en om referenties van vorige werkgevers te vragen.  |

Lees de gehele publicatie ‘Seksueel grensoverschrijdend gedrag in de zorg: tijd voor meer concrete stappen en sturing’ op de website van de IGJ.