De ziekenhuiszorg aan mensen met een verstandelijke beperking verbeteren

Voor de meeste mensen is een bezoek aan het ziekenhuis spannend en helemaal voor mensen met een verstandelijke beperking. Daarom startte Vilans in 2024 een verkenning naar passende zorg en communicatie. Tijdens een netwerkbijeenkomst in december 2025 werden inzichten gedeeld en aanbevelingen gedaan.

De centrale vraag tijdens de netwerkbijeenkomst was: wat hebben mensen met een verstandelijke beperking nodig in het ziekenhuis om dezelfde goede zorg en begeleiding te krijgen als andere patiënten?

Toegankelijk
Allereerst is er meer aandacht nodig voor begrijpelijke taal. Dat vinden ook mensen zonder beperking prettig. Een tweede, veelvoorkomende wens is duidelijke bewegwijzering door het ziekenhuis.

Er zijn ook zaken die misschien maar voor een kleinere groep patiënten en hun begeleiders gelden. Denk aan parkeerplaatsen voor rolstoelbussen (passen vaak niet op een reguliere invalidenparkeerplek), tilliften en geschikte weegsystemen op poli’s. Deze groep patiënten is dan misschien niet heel groot, het gaat wel om frequente bezoekers. Dan is het fijn als deze aspecten in orde zijn.

Verbeterpunten
Vilans sprak tijdens de verkenning met allerlei stakeholders over wat al goed gaat en waar nog verbetering nodig is. Men kwam tot vijf punten waar ziekenhuizen per direct mee kunnen starten:

1. Formuleer een gezamenlijke, korte en herkenbare visie op passende ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking;
2. Benoem eigenaarschap en richt een interne werkgroep in;
3. Start met praktische scholing, bijvoorbeeld over het herkennen van een licht verstandelijke beperking;
4. Zorg dat hulpmiddelen vind- en bruikbaar zijn, waaronder til- en weegliften;
5. Organiseer waar mogelijk extra rust en voorbereidingstijd als bekend is dat iemand een verstandelijke beperking heeft.

Vilans adviseert ziekenhuizen ook om collega’s die zelf iemand kennen met een extra zorgvraag, actief te herkennen, erkennen en te betrekken. Zij kunnen echte ambassadeurs en waardevolle gesprekspartners bij het verbeteren van toegankelijke zorg. Zo komen passende zorg en communicatie steeds dichterbij voor mensen met een verstandelijke beperking in het ziekenhuis.  |

Kijk voor meer informatie en diverse filmpjes op de website van Vilans.