Vrijheidsbeperkende maatregelen

Hanneke stelde de volgende vraag:

Als uitzendkracht heb ik op het moment te maken met een moeilijke jongen die woont in een instituut voor verstandelijk gehandicapten. Deze jongen mag volgens een collega door één persoon vastgehouden te worden door zijn arm op de rug te leggen en dan ook nog door te duwen, zodat hij doet wat er gezegd wordt. Volgens deze collega doet het hele team dat. Dat kan toch niet? Volgens mij mag je nog geen cliënt aanraken totdat het in de Middelen en Maatregelen (M&M) staat. En Controle Fysieke Beheersing (CFB) mag je in die in die gevallen alleen met zijn tweeën toepassen. En dan ook nog eens volgens de regels. (Ik ben pissed off!).

Antwoord
Terecht dat je nijdig bent. Je schrijft dat het gaat om een jongen die in een instituut woont voor verstandelijk gehandicapten. Als hij 12 jaar of ouder is, geldt de bescherming van de Wet BOPZ. Er moet dan een behandelingsplan voor hem gemaakt zijn, waarin staat welke middelen en maatregelen eventueel kunnen worden toegepast. Zijn arm op zijn rug draaien en doorduwen zal daar niet bij staan! Dit is een handeling die pijn doet en vernederend is.
Voor kinderen tot 12 jaar geldt de BOPZ-bescherming niet. Zij moeten het doen met de algemene uitgangspunten van goed hulpverlenerschap uit de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). Fysieke beperking van kinderen komt veel voor, variërend van bij de arm pakken tot oppakken, naar een andere kamer brengen en fixeren. Begeleiders doen dit met de beste (pedagogische) bedoelingen en zijn zich vaak onvoldoende bewust van de rechten van het kind.
Voor de jeugdpsychiatrie geldt een richtlijn 'fysieke inperking', die ook goed toepasbaar is op kinderen met een verstandelijke handicap. Volgens deze richtlijn kan fysieke inperking afbreuk doen aan het zelfrespect van het kind en voelen kinderen het al snel als straf. De richtlijn geeft een aantal criteria en zorgvuldigheidseisen als leidraad voor het handelen in dit soort situaties, zoals vasthouden bij de pols, arm of andere delen van het lichaam. Mechanische vormen van fixatie, zoals vastbinden op een bed of een stoel, behoren volgens de richtlijn bij kinderen jonger dan 12 jaar niet te worden toegepast. De richtlijn kun je bestellen bij GGZ Nederland.

Jan Delfgaauw