Dagelijkse rituelen

Bert stelde de volgende vraag:
Een bewoonster van het huis waar ik werk heeft de neiging om van elke zelfzorgbezigheid, zoals douchen, aankleden e.d. een ritueel te maken. De handelingen zijn in een vaste volgorde en worden zeer zorgvuldig gedaan. Als er een schakel in het geheel niet goed loopt, is dit reden tot grote stagnatie in die activiteit. De activiteiten kosten meer tijd naarmate ze ouder wordt. Het wordt voor de begeleiding steeds moeilijker om haar binnen de onderdelen van haar dagprogramma adequaat te begeleiden. Bij het schoenen aandoen, wat zij zelf wil doen, moeten wij er naast zitten om stagnatie te voorkomen en haar zo snel mogelijk door het ritueel te begeleiden. Dit is haast niet meer mogelijk in een tijd dat de werkdruk meer en meer toeneemt. Hoe kunnen wij dit probleem benaderen?

Advies:
Voordat je kunt bedenken hoe om te gaan met dit gedrag, is het van belang om te achterhalen waarom deze client zoveel rituelen nodig heeft tijdens de ADL. Is de client bijvoorbeeld autistisch, of zijn de taken die zij moet uitvoeren zo onduidelijk of onoverzichtelijk voor haar dat ze zelf duidelijkheid probeert te creeren aan de hand van de rituelen die ze gebruikt. Wanneer de oorzaak van dit gedrag duidelijk is (dit zal ongetwijfeld een lastige vraag zijn om te beantwoorden), kun je een begeleidingswijze kiezen.

Wanneer we ervan uitgaan dat de client autisitisch is, dan is het gedrag kenmerkend voor en passend bij de stoornis, dus dan kun je hooguit de voorwaarden scheppen om de client zijn ADL zo goed mogelijk te laten uitvoeren, uitgaande van zijn rituelen. Als de client door de rituelen echter duidelijkheid en overzicht probeert te creeren, dan is het veel meer van belang om te kijken in hoeverre de begeleiding de verschillende situaties kan verduidelijken, bijvoorbeeld door te ondersteunen met schema's, picto's enz. Wanneer dan voor de client de verwachtingen en taken duidelijk zijn, zal het belang van de rituelen mogelijk ook afnemen, omdat de duidelijkheid die de client zelf probeert te creeren al is ontstaan als gevolg van de begeleidingswijze.

Dit advies is gegeven door:

Buro TOV