Met groeiende verbazing lazen we het artikel Seksuele wilsbekwaamheid in Klik van november 2009. Als vormingsorganisatie ontmoeten we dagelijks vele ‘Mitchells’: mensen met een beperking die op zoek zijn naar een lief, die praten over vrijen, die graag seks willen. Inderdaad, sommige deelnemers begrijpen niet alle woorden die ze hanteren en veel mensen met een beperking zijn erg beïnvloedbaar. Laat het duidelijk zijn: ook voor ons kan seksueel grensoverschrijdend gedrag niet. Als je seks hebt, bewaak je je eigen grenzen en respecteer je die van anderen. Grenzen bewaken en respecteren is voor ieder van ons een moeizaam leerproces. Elke puber leert het met vallen en opstaan. Mensen met een beperking hebben wellicht meer tijd, vorming, en kans op experimenteren nodig om hierin te groeien. Veel mensen met een beperking krijgen die experimenteerruimte en vorming niet. En hier wringt het schoentje. Zijn ouders, voorzieningen en maatschappij bereid om hierin te investeren? Mogen mensen met een beperking proberen en mislukken?
Wij krijgen uit het artikel de indruk dat seks iets is dat je kan of niet. Met een test kan je zelfs vaststellen of iemand seksbekwaam is. Nog een stap verder: deze test bepaalt ook of iemand seks mag hebben met ander, of dat hij veroordeeld wordt tot ‘het zoeken van seksuele beleving in en aan zijn eigen lichaam’. Niet kunnen dus niet mogen. Basta.
Het is niet gemakkelijk om te meten wat iemand weet over seks, zeker als taal niet zijn sterkste kant is. Vaststellen of hij een relatie aankan is een nog complexere en delicatere job. Want welke norm hanteer je bij het meten?
Het artikel riep meer vragen bij ons op:
* Veel mensen zonder beperking hebben seks met andere mensen zonder een (diepgaande) relatie. Kan dit dan niet voor mensen met een beperking?
* Een lief hebben is zoveel meer dan seks hebben. Mitchell heeft bijvoorbeeld het geluk dat een schoonmoeder hem met open armen zal ontvangen. Met welk recht ontzeg jij als hulpverlener dit aan een cliënt èn zijn ouders?
* Wat ons ook erg stoorde was dat de informatie niet als een mening ter discussie wordt gesteld, maar verkocht wordt als de gerespecteerde visie van iemand die het kan weten, de orthopedagoog, die er, om zijn mening kracht bij te zetten, nog een buitenlands sausje overgiet: in Canada is de test voor seksuele wilsbekwaamheid verplicht. Wij vinden dit gevaarlijk. In naam van allerlei ideologieën, is en wordt nog steeds de seksualiteitsbeleving voor mensen met een beperking ter discussiegesteld. In naam van de wetenschap doen jullie in Klik net hetzelfde. Het wordt hoog tijd om dat door te prikken.

Misschien biedt de nieuwe conventie van de Verenigde Naties betreffende rechten van personen met een handicap (artikel 23) inspiratie. (De tekst van de conventie is gratis te downloaden op www.klik.org/kenniscentrum/downloads).

Sint amandsberg, België,
educatieve medewerkers en de raad van bestuur van Vmg,
vormingsorganisatie voor mensen met een beperking en hun omgeving, die onder meer vorming biedt over relaties en seksualiteit.
www.vzwvmg.be